Abdest ve Gusülde Hangi Sular Kullanılır?
İslam’da temizlik, ibadetlerin sahih olmasının temel şartlarından biridir. Abdest, gusül ve necasetin giderilmesi gibi temizliklerde suyun türü ve hükmü büyük önem taşır. Bu sebeple hangi suların temizlikte kullanılabileceği, hangilerinin kullanılamayacağı fıkıh kitaplarında ayrıntılı şekilde ele alınmıştır.
Mutlak Su Nedir?
Fıkıh literatüründe “mutlak su”, yaratılış özelliğini koruyan, içine başka maddeler karışmamış veya karışsa bile asli vasfını kaybetmemiş sulardır. Bunlar:
- Yağmur, dolu ve kar suları
- Deniz, göl, nehir ve dere suları
- Kuyu ve pınar suları
şeklinde sayılır.
Mutlak sular:
- Temizdir (tâhir)
- Temizleyicidir (tahûr)
Bu nedenle abdest alınabilir, gusledilebilir, necaset temizlenebilir, içilebilir ve yemek yapılabilir.
Necasetin Suyu Etkilemesi
Mutlak suya necaset karışırsa, suyun üç temel özelliğinden biri değişirse:
- Renk
- Koku
- Tat
bu su pis (necis) olur ve hiçbir temizlikte kullanılamaz.
Ancak burada suyun çok veya az olması hükmü etkiler.
Çok Su ve Az Su Ayrımı
Çok Su Nedir?
Hanefî mezhebine göre:
- Akan ve saman çöpünü sürükleyebilen sular çok su sayılır
- Durgun sularda ise yaklaşık 50 m² (100 arşın) ve üzeri alanı olan havuz veya göller çok su kabul edilir
- Yuvarlak havuzlarda çevresi yaklaşık 18 metre olanlar çok su hükmündedir
- Derinlik ölçüsü olarak “avuçlandığında dibi görünmeyen” su kabul edilir
Çok Suyun Hükmü
- Çok suya necaset düşse bile renk, koku veya tadı değişmedikçe su pis olmaz
- Akan suyun yarısından fazlası necasetle temas ederse, özellikleri değişmese bile pis kabul edilir
- Yarısından azı temas ederse ve özellikleri bozulmazsa su temizdir; ancak başka su varsa kullanılmaması daha ihtiyatlıdır
Akan su kenarında birden fazla kişinin sırayla abdest alması caizdir. Yukarıdan akan su, aşağıdakileri kirletmiş sayılmaz.
Az Su Nedir?
- Alanı 50 m²’den küçük durgun sular az su kabul edilir
- Yuvarlak havuzlarda çevresi 18 metreden az olanlar az sudur
Az suya:
- Bir damla idrar
- Bir damla kan
- Köpeğin yalaması
gibi bir necaset düşerse, renk, koku ve tadı değişmese bile su pis olur.
Not: Şâfiî ve Mâlikî mezheplerine göre suyun pis sayılması için üç özelliğinden birinin değişmesi şarttır.
Durgun Suyun Temizlenmesi
Az su pislenmiş olsa bile:
- Üzerine temiz su eklenip
- Alttan boşalma devam ediyorsa
bu su zamanla temiz kabul edilir.
Abdest ve Gusülde Kullanılamayan Sular
Mutlak su dışında kalan bazı sıvılar temiz olsa da temizleyici değildir:
- Meyve ve sebze suları
- Şerbet, sirke, gül suyu
- Çorba, bakla suyu gibi yoğun sıvılar
Bu sularla:
- Abdest ve gusül alınmaz
- Ancak beden, elbise ve eşya üzerindeki necaset temizlenebilir
- Temizlikten sonra namaz kılınabilir
Karışımlı Suların Hükmü
- İçine toprak, kireç, yaprak veya ot karışan sular
- Uzun süre bekleyip özelliklerinden biri değişse bile akışkanlığını kaybetmemişse abdest için kullanılabilir
Sonbaharda yaprak dökülmesiyle rengi, kokusu ve tadı değişen suyla abdest almak caizdir.
Ayrıca:
- Nohut, fasulye gibi kuru gıdalar bekletilmiş su
- Sel suyu (çamur kıvamına ulaşmadıkça)
ile de abdest alınabilir.
Sonuç
Temizlikte esas olan, suyun hem temiz hem temizleyici olmasıdır. İslam fıkhı, suyun miktarı ve niteliğine göre detaylı hükümler koyarak Müslümanlara kolaylık ve denge sağlamıştır. Bu hükümleri bilmek, ibadetlerin sahihliği açısından büyük önem taşır.
