Mezheplere Göre Fıkhî Değerlendirme
Günümüzde diş dolgusu, kaplama ve protez uygulamaları oldukça yaygındır. Bu durum, özellikle gusül abdesti alırken “suyun her yere ulaşması” şartı sebebiyle birçok Müslümanın zihninde soru işaretleri doğurmaktadır. Diş dolgusu veya kaplama gusle engel olur mu? sorusu, mezheplerin gusül anlayışına göre farklı şekillerde cevaplanmaktadır.
Hanefî Mezhebi’ne Göre Diş Tedavileri ve Gusül
Hanefî mezhebine göre ağız, bedenin dış kısmından sayılır. Bu sebeple gusül esnasında ağzın içinin yıkanması farzdır. Yani suyun, ağız boşluğuna ve ulaşabildiği yerlere temas etmesi gerekir.
Ancak diş çürüğü sebebiyle yapılan dolgu, kaplama veya sabit protezler, normal şartlarda alt kısımlarına su geçmesine engel olur. Buna rağmen Hanefî fıkhında bu durum gusle engel kabul edilmez. Bunun temel sebebi, diş tedavilerinin sağlıkla ilgili bir zaruret olarak değerlendirilmesidir.
Diş çürüdüğünde:
- Diş ya çekilmekte,
- Ya da oyularak dolgu yapılmakta,
- Bazen de komşu dişler küçültülerek kaplama uygulanmaktadır.
Bu işlemler keyfî değil, tedavi amaçlı zorunlu müdahalelerdir. Bu nedenle dişe sonradan eklenen dolgu veya kaplama, dişin bir parçası hükmünde kabul edilir. Gusül sırasında kaplamanın dış yüzeyinin yıkanması, altındaki dişin yıkanması yerine geçer.
Bu görüş, Hanefî mezhebinin büyük imamlarından İmam Muhammed’in fetvası ile de desteklenmiştir.
Zaruret İlkesi ve Bediüzzaman’ın Açıklaması
Bu meseleye Bediüzzaman Said Nursî de önemli bir açıklık getirmiştir. Ona göre, yaralar üzerindeki sargıların yıkanması nasıl yaranın yıkanması yerine geçiyorsa, sağlık sebebiyle sabitlenmiş diş kaplamalarının yıkanması da dişin yıkanması hükmündedir.
Ancak burada önemli bir ayrım yapılır:
- Tedavi ve zaruret sebebiyle yapılan dolgu ve kaplamalar bu ruhsata girer.
- Sırf estetik veya süs amacıyla, ihtiyaç olmadığı hâlde yapılan kaplamalar ise bu ruhsattan yararlanamaz.
Yani fıkhî ruhsat, zaruret ve ihtiyaç ile sınırlıdır.
Çıkarılabilir Protezler Gusülde Çıkarılmalı mı?
Hanefî mezhebine göre çıkarılıp takılabilen diş protezleri, gusül esnasında ağız yıkanırken çıkarılmalıdır. Çünkü bu tür protezler sabit değildir ve suyun ağız içinin tamamına ulaşmasına engel teşkil eder. Gusül sırasında protez çıkarılıp ağız yıkandıktan sonra tekrar takılabilir.
Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî Mezheplerine Göre Hüküm
Diğer mezheplerde mesele çok daha nettir:
- Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre gusülde ağzın içini yıkamak farz değil, sünnettir.
- Guslün farzı, suyun bedenin dış yüzeyine ulaşmasıdır.
- Bu sebeple diş dolgusu, kaplama veya protez hiçbir şekilde gusle engel olmaz.
Bu mezheplere mensup olanlar için diş tedavileriyle ilgili herhangi bir fıkhî endişe söz konusu değildir.
Sonuç
- Hanefî mezhebine göre, tedavi amaçlı sabit dolgu ve kaplamalar gusle engel değildir.
- Çıkarılabilir protezler, gusül sırasında çıkarılmalıdır.
- Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde, diş dolgusu ve kaplama meselesi gusül açısından problem teşkil etmez.
- Fıkhî ruhsatlar zaruret ve ihtiyaçla sınırlıdır, süs amacıyla yapılan işlemler bu kapsamda değerlendirilmez.
Bu yönüyle İslâm fıkhı, hem ibadetlerin sahihliğini hem de insan sağlığını birlikte gözeten dengeli bir yaklaşım sunmaktadır.
